Maandag 6 november beleefden zo’n 30 vertegenwoordigers van burgers, zorgorganisaties, gemeenten en de zorgverzekeraar een verrassende en inspirerende slotbijeenkomst van het project Hoe word ik prettig oud in Salland? Ze ervoeren zelf hoe het is om oud te zijn en gingen met elkaar in gesprek over de tools die binnen het project ontwikkeld zijn: de praatplaat, Actiz gesprekskaarten ‘praat vandaag over morgen’, de Langer Thuis Scan en thuistechnologie. Hoe kunnen we het bewustzijn over de veranderingen in de zorg in onze regio vergroten en zorgen dat inwoners hierover het gesprek voeren met hun naasten en/of zorgverleners? Een belangrijke vraag waarop het nog zoeken is naar de antwoorden. ‘Dat vraagt een andere manier van denken over oud worden’, was een van de conclusies. En aan alle aanwezigen de oproep om de tools zoveel mogelijk te delen in het netwerk.
Dat het geen saaie slotbijeenkomst zou worden, was al meteen duidelijk bij binnenkomst van de zaal. Alle deelnemers gingen op de foto, kregen een leeftijd tussen de 80 en 104 en een reispaspoort. Daarna werd hen de vraag gesteld welke zorg ze wilden: ‘all-inclusive’ of ‘adventure’. Het was de start van een inspirerende middag waarin niet alleen de uitkomsten van het project werden gepresenteerd, maar waarin ook een reis naar de ouderdom met veel stof tot nadenken gemaakt werd onder leiding van Oudtopia.
Reizen naar je oude ik
‘Later begint vandaag’, dat was de rode draad van de bijeenkomst. Na een kort openingswoord van projectleider Kim Los namen de heren van Oudtopia het over. Zij lieten een aangrijpend filmpje zien waarin drie ouderen vertelden hoe zij, soms met fysieke beperkingen, in het leven staan en dat aandacht, liefde en contact belangrijk zijn voor hun kwaliteit van leven. Daarna reisden de aanwezigen zelf in drie etappes naar hun oude dag. Tijdens een van deze etappes werden ze met vragen geconfronteerd als Wat neem je mee naar je laatste thuis? En: hoe wil je je laatste dagen graag invullen? Bijna iedereen was het erover eens dat het dan vooral om kleine dingen gaat en om de mensen die je nog om je heen hebt.
De wazige wereld
Vervolgens dwaalden we zelf door de wazige wereld van de dementie. Met een bril op waardoor je bijna niets kon zien en onsamenhangende geluiden op een koptelefoon voelden we de verwarring en onmacht van iemand met een vorm van dementie. ‘Ik had al snel de neiging om me terug te trekken’, was een van de reacties. ‘Ik zou dit niet lang volhouden’ en ‘Ik merkte hoe hard omgevingsgeluiden binnenkomen’ waren andere reacties. Aan het eind van de reis werd een ‘boswankeling’ gemaakt. In tweetallen werd een korte wandeling gemaakt waarbij een van de twee een bril op heeft waardoor je zeer beperkt zicht hebt. De ander deed de begeleiding. ‘Zo voelt het dus om je over te geven aan een ander’, was een veelgehoorde opmerking.
Nuttige tools
Met die ervaring nog vers in het geheugen was het tijd voor een korte presentatie over de uitkomsten van het project waarin de vraag Hoe word ik prettig oud in Salland? centraal stond. ,,Het is belangrijk om zoveel mogelijk mensen ervan bewust te maken van het feit dat de zorg niet blijft zoals die nu is”, zegt projectleider Kim Los. ,,Hierover moeten we met elkaar in gesprek gaan, maar hoe doe je dat? Mensen willen liever niet over oud worden praten, laat staan acties ondernemen om zich erop voor te bereiden. Daarom hebben we verschillende tools ontwikkeld. Om het gesprek laagdrempelig op gang te brengen, is er een praatplaat gemaakt die tot stand is gekomen met meer dan 30 ouderen en zorgprofessionals. Daarnaast is gebleken dat de gesprekskaarten van de landelijke campagne Praat vandaag over Morgen zeer goed bruikbaar zijn.”
Langer Thuis Scan,,Maar we zijn nog een stap verder gegaan”, vertelt Kim verder. ,,Om uit te zoeken wat je nog zou kunnen of moeten regelen om veilig en prettig langer thuis te wonen als je ouder bent, hebben we de Langer Thuis Scan ontwikkeld. Dit is een goed doordachte en geteste online tool met vragen rond acht verschillende thema’s over langer thuis wonen. Na het invullen krijg je een overzicht van zaken die je kunt regelen met adviezen en tips. En tot slot is er een lijst met huis-tuin-en-keuken technologieën gemaakt. Allemaal technologie die het leven thuis makkelijker maakt, zoals bijvoorbeeld een app om je lichten en gordijnen mee te bedienen of een hulpmiddel om de broek op te hijsen.”
Tools delen in het netwerk en ermee aan de slag gaan
Alle tools zijn te vinden op de speciaal voor dit project ontwikkelde website www.prettigoudinsalland.nl Hierop staan ook verhalen van ouderen zelf over prettig oud worden en zijn. ,,De site is een basis en zal de komende tijd nog verder gevuld worden”. Licht Kim toe. ,,Vraag is nu hoe we deze tools meer bekendheid kunnen geven en de bewustwording op gang gaan brengen. Ik wil in ieder geval iedereen die aanwezig was en iedereen die dit artikel leest oproepen om een kijkje te nemen op de website en deze zo veel mogelijk te delen in het eigen netwerk. Het is echt belangrijk dat zoveel mogelijk inwoners zich ervan bewust worden dat je voor een fijne oude dag zelf al veel kan regelen, ook als je nog niet oud bent.”
Zwiterlevengevoel
Onder leiding van bestuurlijk trekkers Gerria Toeter, wethouder in Raalte en Loes Kater, bestuurder van Zorggroep Raalte, werd de vraag besproken hoe je dit bewustzijn kan aanwakkeren. Er werden veel suggesties gegeven, zoals ouderenbonden erbij betrekken en samenwerken met landelijke winkelketens. En, misschien wel de belangrijkste conclusie, we moeten allemaal anders gaan denken over oud worden en oud zijn. ,,We benaderen het nu vaak vanuit de zorgkant, vanuit problemen, maar oud zijn kan ook heel leuk zijn. ,,Het Zwitserlevengevoel’ meer benadrukken’”, zegt een van de aanwezigen. ,,Dan wordt het ineens veel leuker om over je oude dag na te denken,”
Doorbouwen en tools onder de aandacht blijven brengen
,,Er is nog veel werk te verzetten”, zegt Kim. ,,Het gaat om een maatschappelijke verandering, dat kost nu eenmaal tijd. Met de tools die er nu liggen, hebben we hier in Salland in ieder geval een mooie basis gelegd waarop verder gebouwd kan worden. Ik hoop echt dat iedereen met de tools aan de slag gaan. Wij gaan in ieder geval de komende tijd vanuit de coalitie Ouderen van Salland United zorgen dat de tools nog verder uitgebouwd worden en zullen er ook regelmatig aandacht voor vragen. En, we nemen uiteraard de uitkomsten van het gesprek van vanmiddag hierin mee.”